In de slecht ontwaterde delen van de rivierpolders was de teelt van Griend de enige vorm van exploitatie van deze gronden. Bekend zijn de griendakker in de delen van de Biesbosch nadat in de afgelopen eeuwen hier slib afzettingen van de rivieren plaatsvond.

De zg Griendcultuur verschafte werk in de vele mandenvlechterijen en zgn. hoepelmakerijen. Voor de opkomst van de kunststof, was bewerkt griend een marktartikel.

Thans wordt op kleine schaal nog wel gevlochten griend gemaakt en verkocht, maar dan meer uit nostalgie.

Het land van Maas en Waal en vele andere zgn rivierpolders bezaten door de slechte ontwatering veel gronden die voor normale landbouw ongeschikt waren. De griendcultuur was het enige product dat op deze drassige gronden was te telen.

De grienden (wilgen) werden gebruikt als een jarig hout voor de mandenmakerijen, en het tweejarig hout werd gebruikt voor de zgn hoepelmakerijen het maken van zinkstukken in de waterbouw. Er waren een tiental soorten van wilgen die voor verschillende toepassingen bruikbaar waren.

Het land van Maas en Waal was bekend om zijn vele mandenvlechterijen waar enkele honderden mensen een bestaan hadden. Vaak was het mandenvlechten een opvulling van arbeid tussen de seizoenen door, als er in de winter even geen werk was.

De eenjarige takken waren het beste te vlechten als deze nog groen waren, maar in de zomer als het geoogste hout droog begon te worden, waren de beroepshalve vlechters het hele jaar door aan het vlechten van manden etc.

 

Bufoven

De gedroogde twijgen werden in een zg bufoven gebufd. De bufoven bestond uit een ijzeren bak van 2000 liter inhoud waaronder een vuur werd gestookt om het water te verwarmen. Om het stookgedeelte voldoende trek te geven werd er een klein schoorsteen bijgebouwd. Deze schoorstenen diende voor de trek in het verbrandingsgedeelte en afvoer van de rookgassen. De oven werd gestookt met resten hout van de mandenvlechterij en dat in voldoende mate beschikbaar was.

Er zijn in Maas en Waal nog 2 van deze bufovens bewaard gebleven. Deze zijn gebouwd na 1940 en zijn tot midden jaren vijftig in gebruik gebleven. Het ietwat gedroogde twijgenhout was hiermede het gehele jaar bruikbaar voor de mandenvlechterij.

Einde jaren vijftig kregen de mandenmakerij en hoepelmakerij grote concurrentie van de ontwikkeling en toepassing van kunststoffen en de loonkosten werden te hoog. En met de sterk verbeterde ontwatering door de uitvoering van de ruilverkavelingen in de periode 1950 – 1970 werd deze bedrijfstak na 1970 nog als hobby beoefend. Op een jaarkermis, jaarmarkt of braderie kom je nog regelmatig mandenvlechters tegen waarbij ze ook hun producten aan de man willen brengen. Regelmatig worden nog mooi gevlochten manden in vele soorten verkocht en worden ze nog toegepast omdat we het nog leuke producten vinden in de tuin of rond het huis.

Enkele mandenvlechters zijn er nog, maar dan als nevenberoep voor de verkoop van nostalgische producten uit eigen streek. De nog aanwezige bufovens zijn al meer dan 60 jaar buiten gebruik voor de grootschalige wilgenteenverwerking.

Jan Reijnen

Categories:: Ambachten Maas en Waal

Meer verhalen

Video

Sluitliederen onder de Pinksterkroon

20 mei 2015
Boerderijmuseum De Lebbenbrugge

Eigen pan of papier mee naar de slager

20 april 2015
Gerhard Kwak

Keltische horoscoopbomen in Zevenaar

08 februari 2016
Ton van den Beld
Video

Aardbeiendag in Zaltbommel

17 april 2015
TRIP Zaltbommel

Vogelknuppelen voor de dames

08 maart 2016
Jan Berendsen

De streekdrachten van de Noord-Veluwe

18 juni 2015
Rein Lotterman

Omenten van fruitbomen

18 november 2015
Jan Reijnen

Het liefdeslaantje van Vorden

06 januari 2016
Ina Brethouwer
Video

De Nijmeegse Kermis

26 juni 2014
Joop Noordzij

Kerstnachtmuziek Ammerzoden

14 december 2015
Wim Durksz

Hansje in den Kelder

27 augustus 2014
Didy Kars

Koude klompen

17 december 2015
Gerhard Kwak
GalerijVideo

Kinderdorp Haalderen

27 mei 2015
Robbert Weideveld

Boerenkool op verjaardag

05 februari 2015
Dhr. Wijnhoud

Groene pannenkoeken

22 februari 2016
Karen

Sociëteit Apeldoorn

18 juni 2014
Gerard Schurink

Kito de Dijkpoortkat en Herman Willem Daendels

22 april 2015
Sandra Oosterveen

Huissense Umdracht

14 juli 2014
Joop Brons

Aaltens Volkslied

06 mei 2015
Ina Brethouwer