Het maken van een halster, een dik touw om koeien aan te lijnen, was een techniek die de boeren in de Achterhoek in de 20e eeuw goed beheersten. Zuinigheid met vlijt was gewoonte. Je kocht geen touw als je het niet zelf kon maken. Als je nu met gepensioneerde boeren spreekt, dan kennen ze eigenlijk allemaal wel het gebruik om een dik touw zelf te maken. Ze leerden het in de winter van hun vader op de deel. Als uitgangspunt werd een klink genomen van de “enddeure”, de grote deuren achterop de deel. Als touw nam men het gele strotouw dat gebruikt werd als touw voor strobalen. Sommigen gebruikten zelfs een electromotor om dit touw sneller te kunnen maken. Vanaf de deurklink werd achteruit gewerkt de deel op en het touw werd meters lang.

Gebruik van de koeienhalster
De halster werd gebruikt om de koe te kunnen leiden. Als koeien over de weg naar een verder weg gelegen weiland gebracht moesten worden, dan werden zij met halsters aan elkaar gebonden. De halster was ook nodig als de koe geïnsemineerd werd in de wei, als ze naar de deel gebracht werd om te kalven, getoond werd tijdens een rundveefokdag of op de veemarkt. Door de ruilverkaveling (waarbij het land dichterbij de boerderij kwam) en het toenemend inzetten van veewagens, trailers en vrachtwagens is het gebruik van de koehalster verdwenen. Het voordeel is dat de koe nu rustiger blijft; zo’n touw veroorzaakte vroeger meer onrust. Maar een boer is er wel druk mee om hekken neer te zetten tussen de staldeur en de trailer. In die tijd kan ook de koe de halster omgedaan worden. Het punt is dat er veel koeien zijn en maar één boer om ze allemaal ‘halstermak’ te maken. Je vindt nog maar een enkele boer die tegenwoordig nog de halsters gebruikt, die van nylon of sisal zijn gem aakt.

Touwdraaien samen met kinderen
Hoe het touwdraaien gaat, dat wordt jaarlijks regelmatig getoond door de 'Touwdraaier van ‘t Olde Hesselink' tijdens dagen die Stichting Boerengoed organiseert in Winterswijk en omstreken. De Stichting Boerengoed bezit een touwdraaiapparaat, dat qua afmeting zodanig gemaakt is dat kinderen daarmee ook kunnen werken. Het is leuk en educatief dit werk samen met kinderen te doen. Eén kind draait aan de zwengel met de vier haakjes en het andere kind draait aan de zwengel met het ene haakje. Nadat de touwen door den Olden Hesselink zijn ingespannen plaatst hij de klos tussen de touwen aan de zijde van het ene haakje en geeft hij het kind met de vier haakjes het commando om te gaan draaien. Dit draaien gaat in de richting van de klok, met de klok mee. 

Als er genoeg spanning op de touwen is ontstaan, dan wordt de andere kinderen gevraagd ook te gaan draaien (met de draairichting van het eerste kind mee). Tegelijkertijd schuift den Olden Hesselink de klos van het ene haakje in de richting van de vier haakjes. Als hij dat punt bereikt dan is het touw (tot verbazing van de kinderen) helemaal klaar. Tot slot maakt hij aan het einde van de vier haakjes een lus, zodat het touw niet meer kan losdraaien. Met de kinderen kunnen verschillende touwen gemaakt worden, zoals bijvoorbeeld voor het uitlaten van de hond. Ook kan de “halterstrang” van strotouw gemaakt worden. Met een dubbeldikke halter kan een paard geleid worden. Het leukste voor de kinderen is uiteraard een springtouw (kort of heel lang), en zeker – zoals Olde Hesselink zegt - als moeder of oma er dan mee gaat springen!

Categories:: Ambachten Boerengebruik Winterswijk Keuze van de redactie

Meer verhalen

Daar komt de naam 'klootjesvolk' vandaan...

26 juni 2014
Sylvia van Hunnik

Hete bliksem

10 juli 2014
Vera Top

Zure haring op oudjaarsavond

12 mei 2014
Reini Meutstege

't Olde Wief binnenhalen

09 augustus 2015
Ina Brethouwer

Alles in de pan met allebak

29 december 2015
Angela Bakker

Beeldhouwen in Bredevoort

06 oktober 2015
Paul Hoftijzer
Galerij

Reveille en serenade

16 juni 2014
Truus Peters
Galerij

Tik takken

05 juli 2015
Dick Jagtenberg

De noodklok

11 juli 2014
Gerrit Klokman

Jong gehuwden stukje

07 februari 2015
Gerhard Kwak
VideoGalerij

Heideweek gemeente Ede

20 november 2014
Bestuur Stichting Heideweek
VideoGalerij

Kastelenrit Vorden

26 september 2014
Willy Bogers
Video

Orgels met de klank van vroeger

30 maart 2015
Niels Klop

Op dansles bij Meijler en Mulder

29 maart 2016
Gerhard Kwak

Zo ontstond 'Oldebroek'

28 juli 2014
Dini van der Velde

Haren van de zeis

13 juni 2015
Ina Brethouwer
VideoGalerij

De Sint Maartenviering in Zaltbommel

07 november 2014
Henk Hermsen

Frühschoppen

12 februari 2015
Geert Smits

Paasvuur in Epe

18 februari 2015
Dhr. Barnhoorn

Apeldoornse Vierdaagse

18 juni 2014
J. van Milligen