Het maken van een halster, een dik touw om koeien aan te lijnen, was een techniek die de boeren in de Achterhoek in de 20e eeuw goed beheersten. Zuinigheid met vlijt was gewoonte. Je kocht geen touw als je het niet zelf kon maken. Als je nu met gepensioneerde boeren spreekt, dan kennen ze eigenlijk allemaal wel het gebruik om een dik touw zelf te maken. Ze leerden het in de winter van hun vader op de deel. Als uitgangspunt werd een klink genomen van de “enddeure”, de grote deuren achterop de deel. Als touw nam men het gele strotouw dat gebruikt werd als touw voor strobalen. Sommigen gebruikten zelfs een electromotor om dit touw sneller te kunnen maken. Vanaf de deurklink werd achteruit gewerkt de deel op en het touw werd meters lang.

Gebruik van de koeienhalster
De halster werd gebruikt om de koe te kunnen leiden. Als koeien over de weg naar een verder weg gelegen weiland gebracht moesten worden, dan werden zij met halsters aan elkaar gebonden. De halster was ook nodig als de koe geïnsemineerd werd in de wei, als ze naar de deel gebracht werd om te kalven, getoond werd tijdens een rundveefokdag of op de veemarkt. Door de ruilverkaveling (waarbij het land dichterbij de boerderij kwam) en het toenemend inzetten van veewagens, trailers en vrachtwagens is het gebruik van de koehalster verdwenen. Het voordeel is dat de koe nu rustiger blijft; zo’n touw veroorzaakte vroeger meer onrust. Maar een boer is er wel druk mee om hekken neer te zetten tussen de staldeur en de trailer. In die tijd kan ook de koe de halster omgedaan worden. Het punt is dat er veel koeien zijn en maar één boer om ze allemaal ‘halstermak’ te maken. Je vindt nog maar een enkele boer die tegenwoordig nog de halsters gebruikt, die van nylon of sisal zijn gem aakt.

Touwdraaien samen met kinderen
Hoe het touwdraaien gaat, dat wordt jaarlijks regelmatig getoond door de 'Touwdraaier van ‘t Olde Hesselink' tijdens dagen die Stichting Boerengoed organiseert in Winterswijk en omstreken. De Stichting Boerengoed bezit een touwdraaiapparaat, dat qua afmeting zodanig gemaakt is dat kinderen daarmee ook kunnen werken. Het is leuk en educatief dit werk samen met kinderen te doen. Eén kind draait aan de zwengel met de vier haakjes en het andere kind draait aan de zwengel met het ene haakje. Nadat de touwen door den Olden Hesselink zijn ingespannen plaatst hij de klos tussen de touwen aan de zijde van het ene haakje en geeft hij het kind met de vier haakjes het commando om te gaan draaien. Dit draaien gaat in de richting van de klok, met de klok mee. 

Als er genoeg spanning op de touwen is ontstaan, dan wordt de andere kinderen gevraagd ook te gaan draaien (met de draairichting van het eerste kind mee). Tegelijkertijd schuift den Olden Hesselink de klos van het ene haakje in de richting van de vier haakjes. Als hij dat punt bereikt dan is het touw (tot verbazing van de kinderen) helemaal klaar. Tot slot maakt hij aan het einde van de vier haakjes een lus, zodat het touw niet meer kan losdraaien. Met de kinderen kunnen verschillende touwen gemaakt worden, zoals bijvoorbeeld voor het uitlaten van de hond. Ook kan de “halterstrang” van strotouw gemaakt worden. Met een dubbeldikke halter kan een paard geleid worden. Het leukste voor de kinderen is uiteraard een springtouw (kort of heel lang), en zeker – zoals Olde Hesselink zegt - als moeder of oma er dan mee gaat springen!

Categories:: Ambachten Boerengebruik Winterswijk Keuze van de redactie

Meer verhalen

Oud-Lunterse Dag

23 juni 2014
Albert Hendriksen

Machinist stoomgemaal De Tuut

11 mei 2014
Wim Monnich

Achterhoekse brokkebonensoep

05 juni 2015
Gerhard Kwak
Video

De witte pauwen van Staverden

03 juli 2014
Hajo de Roo

Bruiloft in de tent

20 mei 2015
Riet Winkel
Galerij

Kidskoningin Zutphen

16 september 2014
Ciska Lagendijk

Bóllekaerl

30 april 2015
Ina Brethouwer
VideoGalerij

Blijde incomste

19 augustus 2014
Joris Leijten

Indonesisch eten

05 februari 2015
Simone Cornelissen

Bruidstaart bij 1 jaar huwelijk

18 juni 2014
Max Voorberg

Brood met worst

05 december 2014
Erna Bosch

Eén borreltje en dan wegwezen

06 november 2015
Gerhard Kwak

De ballade van een muzikant

25 november 2015
Andries Zwart
Audio

De koolhazen

20 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink
Video

Heggenvlechten, de natuurlijke veekering

29 februari 2016
Hans van Berlo

Het Galaconcert van On-Ganse

05 februari 2015
Frédérique Donders

Caspar en de twee andere koningen

04 januari 2016
Paul Hoftijzer

Aanzegger, aanspreker, begrafenisondernemer...

09 februari 2015
Willi Wilbrink-Hensbergen
Galerij

Oranjefeest op de rotonde

23 juni 2014
Giorgio Ambrawo