Kent u het woord ‘sjibbolet’?
Niet? Terwijl u misschien toch sjibbolets gebruikt?
Wie zegt bijvoorbeeld wel eens over Hattemers: “In Attum zit een untien in een ökkien met euj d’r in”?

Lang geleden vochten twee Israëlitische stammen met elkaar. De verliezers wilden de rivier over vluchten, maar werden daar staande gehouden. Ze moesten als een soort wachtwoord het woord ‘sjibbolet’ zeggen. Omdat de verliezers de ‘sj’ niet konden uitspreken, bleven ze hangen in ‘sibbolet’. Bij die gelegenheid vonden 42.000 verliezers de dood (bron: Richteren).

Sinds die tijd heet een woord, een zinnetje of een rijmpje waarmee anderen in hun taal worden kunnen worden herkend (en vaak ook bespot) een sjibbolet. In de Tweede Wereldoorlog werd zo het woord ‘Scheveningen’ gebruikt om bezetters te ontmaskeren.

Sjibbolets kennen we ook in het dialect, vooral om de ander in zijn ‘afwijkende’ taal te bespotten of juist het eigen dialect te benadrukken. 

Wie kent de volgende?
De sjout van Sjerpenzeel sjeert sjapen dat het sjond en sjand is (streekgenoten over Scherpenzeel); Die kump van verkesmerk (Apeldoorners over Arnhemmers); Bchood, bchiej en pchroem’n, doar könt de Zwolsers op rchroem’n (Epenaren over Zwolsers); Goat moar speulen achter de meulen, mien kiend (Terwoldsen over Oenenaren).

Misschien zijn er nog meer. Laat maar weten.

Categories:: Dagelijks leven Voorst Dialect Hattem

Meer verhalen

Palm palm Pasen

06 mei 2015
Leo van der Linde

Witte Wieven bij Solse Gat

26 februari 2015
Ben Veenhuis

Pa's verzameling

07 juli 2015
Teunie
Galerij

Borskorn

12 februari 2015
Gerhard Kwak

Gilden stemmen: wel of niet koningschieten?

25 april 2015
Jan Wannet, gilden Huissen
Video

Het Ubbergs Volkslied zingen

08 juli 2014
Jan Willem van der Hogen
Video

Klootschieten

25 augustus 2014
Jacques van Hooijdonk

De vlier: brengt zegen en schrikt heksen af

16 september 2015
Ina Brethouwer

De lagere school, van 1967-1974

05 juni 2014
Marijke Jansen

Letterdoeken vertellen mijn leven

15 juni 2015
Willi Wilbrink

Zypendaalse appelstruif

27 januari 2016
Paul Hoftijzer

Leven met de dieren in één ruimte

27 juni 2014
Sylvia van Hunnik
Galerij

Eieren zoeken bij de Bekmansbrook

11 juli 2014
Gerrit Klokman
Galerij

Een traditionele Achterhoekse bruiloft

21 oktober 2014
Harm en Mielke van Egmond
Video

De Boelekearl

11 augustus 2014
G. Raterink-Gussinklo

Koeien in de wei laten lopen

12 mei 2014
Marijke Jansen
Galerij

De Koning van Huissen

17 juni 2014
Harry Berendsen

De kloostermoppen van Hernen

08 april 2015
André Kersten

Achterhoekse brokkebonensoep

05 juni 2015
Gerhard Kwak

De plaats van David: rij zes, graf zes

24 juni 2014
Ida en Johannes Dennissen