Tegenwoordig gebeurt de oogst met grote machines en is veel minder mankracht nodig dan vroeger. Het is moeilijk voor te stellen hoe hard er vroeger op het land gewerkt moest worden en met hoeveel mensen dat gebeurde. De gebruiken die bij de oogst horen verdwijnen ook steeds meer naar de achtergrond. De boer, boerin, meiden, knechten, inhuurkrachten, kinderen, alles en iedereen hielp vroeger mee om de oogst goed binnen te halen op warme zomerdagen onder de brandende zon. Juist omdat er zoveel inzet was, vond men ook altijd wel een gelegenheid voor een viering in kleine kring na afloop. Meestal hoorde daar wel “foezel” bij, een goede borrel voor de mansleu en likeur of zoete wijn voor de vrouwleu.

Het binden was vrouwluuwark

Vóór Sint Jaopik, de patroonheilige van de roggeoogst (25 juli), moest de rogge van het land zijn. Vaak werd het ook later, afhankelijk van het weer. Rogge maaien met de zicht was zwaar werk, dat deden de mannen. Het binden van de rogge was “vrouwluuwark”. De vrouwen waren de bindsters, zij bonden de gemaaide rogge tot garven. Een goede bindster kan twee maaiers bijhouden. Acht garven worden schuin rechtop tegen elkaar gezet en tot één “garst” (schoof) gebonden. De akker staat er uiteindelijk vol mee en dat is een schitterend gezicht dat voldoening geeft. De rogge blijft een aantal dagen op het land staan zodat alles goed kan drogen. Met paard en wagen worden de garven vervolgens naar de boerderij gebracht en daar op de deelzolder of onder de “bargkappe” opgeborgen.

Het Olde wief werd prachtig versier

De laatste en extra grote garve van de roggeakker werd het “OLDE WIEF” genoemd. Van de laatste halmen op de akker maakten de bindsters een grote en stevige garve. Het olde wief werd vervolgens prachtig versierd met groene takken, bessen en bloemen. Lijsterbes bijvoorbeeld was erg geschikt om de garve te versieren. Soms kreeg het olde wief ook nog een “brunte” omgeknoopt, een blauwe schort. In optocht werd deze garve dan meegedragen naar de boerderij. Daar werd het olde wief aan de boerin aangeboden. Zij bracht dan een dronk uit op de oogst, waarna een eet- en drinkfestijn volgde met het olde wief als middelpunt.


In Zelhem worden de oude oogstgebruiken en de traditie van het olde wief tot heden levend gehouden. Dat gebeurt door het houden van de oogstdag in augustus door museum Smedekinck, Pluimersdijk 5, 7021 HW Zelhem. Het oogstfeest met daarbij  het binnenhalen van het olde wief wordt extra feestelijk verbeeld, dit jaar 2015 samen met “De Blauwe Kielen” en “Wi-j eren ’t Olde”. De karakteristieke oogstdansen van vroeger zijn tot nu toe goed in de herinnering gebleven en worden op deze oogstdag uitgevoerd. Tot het vaste repertoire hoort uiteraard het lied “riepe riepe gaste” waarbij flink in de handen wordt geklapt en met de klompen geklost:

Riepe, riepe garste zölle wi-j gaon maeien
Kotte, kotte stöppelkes*) zölle wi-j laoten staon
Jonge, jonge meikes zölle wi-j gaon vri-jen
Olde, olde knorrepötte dee zölle wi-j laoten staon

*Stöppelkes zijn de harde ondereinden van de roggestengels die na het maaien op de akker achterblijven.

Categories:: Dagelijks leven Eten en drinken Boerengebruik Zelhem Drank Augustus Keuze van de redactie

Meer verhalen

Hattem viert Sint Maarten op 10 november

17 februari 2015
Gerrit Kouwenhoven

De steen van Deil

10 maart 2015
Harry van Ewijk
VideoGalerij

Papklok

09 juli 2014
A Timmer- Jansen

Onweer

08 maart 2015
Gerry
Video

Overvliegende scouts

06 mei 2015
Jeroen Brummelman

Smaltappel bakken in reuzel

06 maart 2015
Gerhard Kwak

Sociëteit de Vriendschap

04 juli 2015
Ed de Haas

Lammetjesdag en schaapsscheerdersfeest

28 december 2015
Geesje Eleveld

Bloesemtocht Geldermalsen

13 oktober 2014
Marja Kemperman
Video

Trouwen? Je ex krijgt een pop!

03 maart 2016
Gerrit Hettelaar

Gemis van kroeg als bindmiddel

24 juni 2014
J. le Poole

Liedjes bij bruiloft

08 augustus 2014
Albert Steert

De weerwolf van Millingen

23 mei 2014
Rob Haverkamp
Video

Nijmeegse Vierdaagse

09 mei 2014
Marc Wingens
Video

De touwslager

09 juni 2015
Dick Jagtenberg

Gebruiken bij de geboorte

05 augustus 2014
albert steert

Mosterd Muziekdag in Doesburg

11 november 2014
Albert

Molukse nationale dag

18 juni 2014
Marsalina Patty
Video

Paardenmarkt en het Paardenmoppen toernooi

03 april 2015
Rien de la Cousine