Het Sinterklaasjournaal draait op volle toeren, de Goedheiligman komt zaterdag 14 november aan in ons landje, de chocoladeletters, pepernoten en boterletters zijn niet aan te slepen en het uitzendbureau voor hulp-Sinterklazen maakt overuren. En dan woedt ook nog steeds de discussie over al dan niet de Zwarte Piet.

Feest op straat

Het kinderfeest kent een lange geschiedenis en er is al eerder kritiek geweest op zowel Sint als ook Piet. In den beginne, laten we zeggen ergens in de late middeleeuwen werd het feest vooral door leerlingen van kloosterscholen gevierd. IJverige leerlingen werden beloond, de luie kregen een donderspeech. Misschien om dat laatste te compenseren gingen scholieren als bisschop verkleed de straat op en bedelden om geld wat niet door iedereen gewaardeerd werd. Het Nicolaasfeest werd in die tijd vaak gecombineerd met markten en kermissen en dat leverde weer kritiek op vanuit de rooms-katholieke kerk.

De hulpjes van de Sint

Tot aan de 18e eeuw opereert de Goede Sint op eigen houtje en is hij beloner en bestraffer tegelijk. Maar Sinterklaas als boeman dat kon natuurlijk niet, een heilige die billenkoek geeft dat paste niet en daarom kwam er een hulpje voor de Sint die het vuile werk moest opknappen. Dat was rond 1800 een witte man (Piet ?), soms netjes gekleed met pruik, maar vaker een monsterachtige verschijning op klompen die kinderen doodsbang maakte.

In de 19e eeuw verschijnt dan een nieuwe, zachtaardige en donkere assistent, het Moorse hulpje dat nu als Zwarte Piet voor veel commotie zorgt. Met roe en de bedreigende zak (naar Spanje) moet hij de 'stoute kinderen' weer in het gareel brengen. Zo krijgt de feestdag ook een meer opvoedkundig en corrigerend onderdeel. De viering op straat is dan al lang verleden tijd, Sinterklaas wordt een huiselijk feest waarbij gehoorzame kinderen worden beloond door hun opvoeders.

Is Sinterklaas met het vliegtuig gekomen of gaat het hier om uit de kluiten gewassen speelgoed ?

De moderne viering

Ondertussen worden door het fenomeen de intocht (en de stoomboot) meer Zwarte Pieten ingezet om alles in goede banen te leiden. Er moet gestrooid worden, het paard moet in toom worden gehouden, iemand moet de staf en het Grote Boek van Sinterklaas meesjouwen en de meest atletische Pieten mogen gevels en daken beklimmen voor het nodige stunt- en bezorgwerk. Het Sinterklaasjournaal ontdekt dat veel Pieten zelfs een heel eigen functie hebben. Bij de jeugdige fans was bijvoorbeeld de Sorry-Piet een tijdje enorm populair. Op dit moment lijkt het er op dat Pietje Paniek kinderfavoriet nummer 1 is.

Maar waar het bij het Sinterklaasfeest allemaal om draait is natuurlijk of er wat in 'mijn schoentje' komt en of dat nou door een Zwarte, een Witte of een Paniek-Piet wordt gedaan dat zal de kinderen van nu worst wezen.

Bronnen: Meertens Instituut, Universiteit Groningen

Afbeeldingen: Museum In De Zevende Hemel, Apeldoorn

Categories:: Redactioneel Sinterklaas December

Meer verhalen

Zure haring op oudjaarsavond

12 mei 2014
Reini Meutstege
AudioVideo

Oud en Nieuw in de buurt

11 juli 2014
Willi Wilbrink
Video

Klootschieten

25 augustus 2014
Jacques van Hooijdonk
Galerij

Hooikist

14 februari 2015
Gerhard Kwak
Video

Kalveropfokclubwedstrijd Bronckhorst

10 juni 2015
KOC Bronckhorst

Spelen met een varkensblaas

12 februari 2015
Gerhard Kwak

Kito de Dijkpoortkat en Herman Willem Daendels

22 april 2015
Sandra Oosterveen
Galerij

Keizer schieten

29 september 2014
Marjon Sloetjes

Foppen en vossenjacht

17 februari 2015
Jaap Prins

Carnaval met melk en peerdemennekes

05 februari 2015
Frédérique Donders
Video

De Woeste Hoeve

21 augustus 2014
Peter Otterloo

Gooien met bier, water en zand

01 december 2015
Ine Pennink
Galerij

Palmpasen

07 februari 2015
Gerhard Kwak

Advocaatje met een sigaretje

24 november 2015
Monique Stalpers
Video

Pakjesavond met brokken chocolade

14 mei 2014
Marian v't Hullenaar-Seegers

Niets zeggen dan hebben we meer!

11 januari 2016
Andres mol

Gasthuiscarillon in de oorlog

15 december 2015
K.Laansma
Video

Mechteld ten Ham

05 november 2014
Lizette van Hoven
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer