Dit is een oud verhaal uit de tijd van hertog Aarnout. Toen was er een vrome priester, die drie uur buiten Nijmegen woonde. Hij had zijn zustersdochter bij hem, die zijn huishouding bezorgde. Weer is het gebeurd, dat zij naar Nijmegen moest, om inkopen te doen. Zij kreeg acht stuivers mee en daar kon zij alles voor kopen. En als het te laat werd, dan mocht zij bij haar tante gaan, die daar woonde in de stad. Het was in die rumoerige en onrustige tijden 's avonds niet veilig op de wegen. Het werd ook te laat en Mariken ging naar haar tante. Maar deze ontving haar volstrekt niet, zoals zij verwacht had. Integendeel: zij raasde en tierde, alsof zij door de duivel bezeten was. Tante was in een slechte bui, want zij had net burenruzie gemaakt over de politiek van die dagen.

Mariken werd er dood verlegen mee; zij pakte haar voorraad weer bijeen en verliet de ongastvrije woning. Zij ging uit de stad, op weg naar oom Gijsbrecht, moe en mismoedig, gekweld door de honger, angstig in de duisternis. En in die angst riep zij om hulp, al was het ook van de duivel. Deze lag al lang op de loer.

Nauwelijks had Mariken in haar nood om hem geroepen, of hij was er al. Hij stond voor haar in de gedaante van een knappe, jonge man. Hij was zo vriendelijk en dienstvaardig, hij zou haar wel helpen. "Wie ben je dan?"

"Ik ben een meester in de zeven vrije kunsten; ik ben Moenen; ik ben rijk en zal je van alles voorzien, waar je hart naar haakt; en ik kan toveren ook."

"O, dat kan oom Gijsbrecht ook. Die heeft een toverboek en daarmee kan hij de duivel wel jagen door het oog van een naald."

En zo wist hij haar te bekoren, dat zij met hem mee zou gaan. Maar zij moest haar naam veranderen; Mariken, nee, dat hoorde Moenen niet graag. En ook mocht zij het kruisteken niet meer maken.

Nee, zij wou haar naam niet missen, het was zulk een zoete naam.

Nu, dan alleen de eerste letter maar; ze zou dan Emmeken heten.

Zo was het goed. Ze trokken niet naar oom Gijsbrecht en ook niet naar Nijmegen terug, maar naar 's-Hertogenbosch, dat toen al zo'n mooie stad was, en naar Antwerpen, de mooiste stad in de wereld. Zo vergat Emmeken oom Gijsbrecht, zij was nu 'in het leven'. Maar oom Gijsbrecht vergat haar niet. Hij ging in zijn zorg naar zijn zuster in Nijmegen, maar die wist van niets. Zij had haar goed ontvangen, maar Mariken had geraasd en getierd en was de deur uit gelopen.

De oude priester wist geen raad en treurde om zijn groot verlies en was begaan met haar lot.

En zij leefde in vreugde, in heerlijkheid, in weelde en overdaad al deze jaren. Maar gelukkig was ze niet in dat gezelschap van brassers en slempers. Zij verlangde terug naar de oude dagen van eenvoud, zij wilde terug naar haar oom.

Moenen was wel genoodzaakt, haar zin te doen. Zo kwamen zij terug in Nijmegen. Een ommegang trok door de straten. Men speelde een wagenspel, het spel van Mascaroen. Dat was des duivels advocaat, die een pleidooi hield tegen God zelf, die aan zondige mensen de hemel belooft als zij tot berouw komen. En God zelf antwoordde, dat Hij voor de mensen geleden en dat Hij hen gered had door de dood aan het kruis. En ook Maria, de Moeder Gods, pleitte om ontferming. Emmeken hoorde deze woorden van genade en barmhartigheid aan.

Ook bij haar kwam het berouw over haar zonden. De tranen liepen haar over de wangen. Zij had gezondigd, wetens en willens; voor haar was geen genade.

Moenen begreep, dat het meer dan tijd was, om haar weg te voeren; hij liet zijn prooi zo licht niet varen!

Maar zij kon niet van de plaats.

Toen greep Moenen haar aan en verhief zich met haar in de lucht en wierp haar naar beneden, om haar te verderven.

Ook oom Gijsbrecht was onder de toeschouwers. Hij nam haar op en bracht haar in huis en liet haar verplegen, tot zij weer beter was. Beter naar het lichaam, maar niet naar de ziel. Zij had zo zwaar gezondigd: geen priester durfde zo grote zonden kwijt te schelden.

Oom Gijsbrecht nam haar mee naar Keulen; Moenen volgde van verre, maar durfde niet te naderen. Want Emmeken had in al die jaren, al die dagen, ook in haar grootste zonden de naam van Maria aangeroepen, en dit was haar behoud. Nu mocht zij biechten bij de bisschop van Keulen, maar ook deze kon haar niet van haar zonden ontbinden. Zij reisden door naar Rome. De paus legde haar als boete op, dat zij drie ringen moest dragen, één om haar hals en één om iedere arm. Als die ringen versleten waren en afvielen, dan zou dat een teken van genade zijn.

Nu reisden zij terug naar Maastricht. Emmeken heette nu weer Mariken en zij trad in het klooster der Witte Vrouwen. Daar leefde zij lange jaren, tot er een engel kwam, die haar in haar slaap verloste van haar boeien. En daar is zij ook gestorven. Lange jaren hingen boven haar graf de ringen tot een gedachtenis aan haar grote zonde en aan haar verlossing uit die zonde door haar innig berouw, dat alles weer goed gemaakt heeft.

Bron: "Volksverhalen uit Gelderland"

 

Bekijk het fragment uit onze tv-uitzending over dit verhaal:

Video
Tag / Lijst: Streek-en volksverhalen, Nijmegen, Volksverhaal

Dit verhaal met uw ervaring aanvullen? Klik hieronder!

aanvullend verhaal plaatsen

Meer verhalen

Krentenweggen als wederdienst

29 september 2015
Albert Geurink
GalerijAudio

Halfvastenoptocht in Angerlo

06 maart 2015
Danny Berntssen

Gilden stemmen: wel of niet koningschieten?

25 april 2015
Jan Wannet, gilden Huissen

Carnaval met melk en peerdemennekes

05 februari 2015
Frédérique Donders

Felicitatie van zeep!

09 mei 2014
Marjan van Kleef
Galerij

Voedsel bereiden, door 5 generaties

10 juni 2014
Marijke Jansen-Limbeek
Audio

De kruisheer van de Nevelhorst

06 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink
Galerij

Wolcorso Lievelde

03 maart 2015
Lisette Hissink

Het maken van een “halster”

27 oktober 2015
Stichting Boerengoed Achterhoek
Video

Hanenkraai wedstrijd

30 oktober 2015
Dinant Rohaan

Eper Bijenmarkt

15 december 2015
M. de Voogd
AudioVideo

De zoute ringen van Herwijnen

16 januari 2015
Dittie van Zee
Galerij

Vlinderen in Apeldoorn

05 februari 2015
Wim de Boer

De buurt uitschieten

15 september 2015
Willem Arentsen

Erebogen met Koninginnedag

06 januari 2015
Mieke de Borst-van Herwijnen

Zuurkool “verrot lekker”

14 oktober 2015
Ina Brethouwer

De steen van Deil

10 maart 2015
Harry van Ewijk

Haring happen

12 februari 2015
C.V. De Bultendarpers
Galerij

Joar winnen met toeten halen

12 mei 2014
Arina Breukelaar
Galerij

De Grolse wanten

12 mei 2014
T.ten Dolle ten Pas
AudioVideo

De draak van Gelderland

27 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Luilakmorgen

19 mei 2015
Nederlands Bakkerijmuseum Hattem
Audio

De eerste Brug over de Waal

06 februari 2015
Gery Groot Zwaaftink