Voor de komst van de mechanisatie van het maaien van gras en graan rond 1920 werd op de landbouwbedrijven gras en graan met de zeis gemaaid. De zeis had een lang, iets gebogen spits toelopend mes. Het mes stond haaks op de lange houten steel.

De zeis moest vlijmscherp geslepen zijn om gras of granen goed te kunnen afmaaien. Op een maaidag werd de zeis regelmatig gehaard, de maaier plaatste een haarspit in de grond en met een haarhamer beklopte hij het mes op het aambeeld.

Goed haren was een kunst, het maaien was zwaar werk, vaak werden oude mannen die de kunst van het haren en er geduld voor hadden op een kruiwagen mee naar het werk/akker genomen en deze oude mannen waren bij een groepje van maaiers steeds bezig met het haren van de zeisen. Die oude mannen vonden dat gezellig ze hoorden er bij en maakte zich nog nuttig en bij schaft was er altijd een goed gesprek.

Voor kleine percelen van akkertjes graan heb ik dit in de vijftiger jaren nog gezien, het maaien van zo’n perceel met de hand. Ik heb als jongen van 14-15 jaar nog met een zeis (zicht voor graan) op een akker gestaan met mijn oude ooms in een zogeheten maaigang.

De laatste decennia werd het zeismaaien nog gebruikt om sloottaluds en randen van percelen vaak tussen bomen nog met de hand te maaien. Door het in onbruik geraken van het zeismaaien en de opkomst van de bosmaaier met een benzinemotor is de zeis bijna verdrongen als gereedschap.

Ik kocht in 1978 een zeis om in mijn tuin de plekken te maaien waar geen machine bij kon komen. Mijn tuin is 200 meter lang met slootkanten en vele bomen.

Rond het stoomgemaal De Tuut in Appeltern heb ik 30 jaar lang stukjes talud bij het gemaal en de aanwezige sluizen met de zeis gemaaid. Ook deze zomer nog ben ik daar 2 maal 4 uur bezig geweest om de ruigte van begroeiing af te maaien.

Sinds 2 jaar heeft mijn buurman die altijd mijn zeis haarde geen gelegenheid meer om deze te haren hij is 85 jaar en heeft reuma hij zei tegen mij, Jan ik kan het niet meer en weet ook niemand meer die dat nog goed beheerst.

Ten einde raad heb ik de botte zeis met een haakse slijpschijf dun geslepen, hij zag mij op een afstand bezig en kwam met zijn slootzeisje naar mij toe, en vroeg zou je mijn zeis ook even willen slijpen.

Er gaat niets boven het goed haren van een zeis, maar bij het uitsterven van het vak haren doen we het voorlopig het dun maken van de zeis met de haakse slijper. We zijn denk ik de laatste der mohikanen die nog met de zeis maaien.

Zijn gevleugelde uitdrukking van mijn buurman was die jaren met een slootzeisje veel onderhoud langs wegen heeft gedaan. “een vrouw en een zeis moet je nooit uitlenen want ge krijgt ze alle twee dik terug”.

Categories:: Ambachten Landbouw Gelderland

Meer verhalen

De Achterhoekse buurtwinkel

22 december 2015
Paul Hoftijzer
Video

Heggenvlechten, de natuurlijke veekering

29 februari 2016
Hans van Berlo
Audio

Het doodshemd bleef in de kast

20 maart 2015
Erve Brooks

Nog één keer Oerend Hard

29 april 2015
Jan Colijn

Op zaterdag ging scheren voor knippen

04 januari 2015
Jan Reijnen

De boerenwagen op de roggebroodweging

19 augustus 2014
monique nijman
Video

Tielsche Kermiskoek

11 mei 2014
Magda van Ooijen
Audio

De koolhazen

20 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Ketelkoek op tweede kerstdag

16 december 2015
Paul Hoftijzer

Een boom vol herinneringen

19 december 2014
Ann 't Hoen

Beugelen in Opijnen

16 januari 2016
Angela Van De Koppel

Bruidstaart bij 1 jaar huwelijk

18 juni 2014
Max Voorberg

Spoken bij de Sinderense kapel

12 augustus 2014
Dick Gussinklo

Achterhoek Spektakeltoer

29 augustus 2015
Ina Brethouwer

De Dikke Broeder bakken

11 mei 2014
Jette
Video

Smoks Hanne

08 augustus 2014
Harry Somsen
Video

Krentjebrij/watergruwel

18 juni 2014
Mw. Verwey

Banketstaaf: een exclusieve lekkernij

30 november 2015
Paul Hoftijzer