Vanuit de slacht zijn vroeger talloze soorten worst ontstaan die we tegenwoordig nauwelijks nog kennen en waar we zelfs met enig afgrijzen tegenaan kijken. In deze bijdrage aan ´mijn wagen vol verhalen´ een paar soorten die minder ´lekker´ in het gehoor liggen. Hoewel de smaak alleszins meevalt, als je van te voren niet weet wat er inzit. Zo kennen we verschillende streekbenamingen voor een zelfde basis: de resten van de slacht. Riestewors, gorstwors, klungelwos, kelle- of ploddewos, gadderworst, zoereworst en er zijn vast nog veel meer plaatselijke benamingen. Van de meeste worsten zijn de bereidingen niet echt meer bekend. Soms kom je nog een slager tegen die ze, uit nostalgische overwegingen, verkoopt. Kijk maar eens onder de link streekrecepten.

 

Zoerworste

Een worst gemaakt van grof roggemeel en vers vet spek. Deze brij van gekookt spek, bouillon van het gekookte spek en meel werd door elkaar gemengd en gekruid met vaak niet meer dan peper en zout. De worst werd ook wel gemaakt met een vulling van rijst of gort in plaats van meel en werd dan ‘riestewors of gortwors’ genoemd. Na stevig gemengd te hebben ging het deeg in een dikke runderdarm en werden er ringen van gemaakt die dicht gestoken werden met ‘worstepinnen’ (foto). De naalden van de sleedoorn. De worst werd vervolgens opgehangen in de wieme of weggelegd op een plank ergens op een droog en warm plekje en bleef liggen tot deze volledig was verzuurd. Dat was na twee tot drie weken het geval. Het spek was dan bijna vergaan. De zoerworst werd bij voorkeur op de ‘Moos’ boerenkool gelegd waardoor het zure van de worst helemaal door stamppot trok en daar was men kennelijk gek op. Bij het aansnijden op het bord viel de worst vrijwel helemaal uit elkaar.

 

Longewos

Voor de longewos, die op de Veluwe ook wel klongelwos werd genoemd werden de longen van een varken gebruikt. Vandaar de vaak wat donkere kleur. Ook ging er wel ander afvalvlees doorheen, als resten van de kop en het hart evenals de snippers die overbleven van het in stukken snijden van het varken na de slacht. De worst bedierf snel en werd dan gasterig (sterk) en kon dus niet lang bewaard worden. De worst ging bij voorkeur in de arftensoep (erwtensoep) of bij de zoerkool (zuurkool).

 

Zwoerdjeswors

De worst dankt zijn naam aan het gebruikte zwoerd (varkenshuid). Van oorsprong is het een product dat werd gemaakt om de laatste niet echt bruikbare resten van het slachten te verwerken. Door er een worst te maken werd er niets van het varken weggegooid. De worst bestaat uit zwoerd, spek van de schouder en varkenssnippers. De kruiding bestaat uit peper en zout. De zwoerdjesworst (foto) is vrij licht van kleur en wordt tegenwoordig nog gegaard verkocht in Eibergen en Haaksbergen en heel even opgewarmd op de stamppot die voorhanden is.

Galerij
Categories:: Eten en drinken Veluwe Eibergen Vlees

Meer verhalen

Houtbewerking en 'vrije' kunst

10 februari 2016
Piet Post
Galerij

Met een bijl in eiken gebinten slaan

13 oktober 2014
h.b.barmentloo
Video

Hangop

03 juli 2015
De boerinnen van Varik

Gilden stemmen: wel of niet koningschieten?

25 april 2015
Jan Wannet, gilden Huissen

Robuust en elegant de botter

30 december 2015
Lotte van der Krogt

De coloradokever

28 april 2015
Gerhard Kwak

Communieservies

25 februari 2015
Gerhard Kwak
Galerij

Høkerskeet in Zevenaar

19 mei 2015
Max Hetterscheid

Krentenweggen als wederdienst

29 september 2015
Albert Geurink
Galerij

Joar winnen met toeten halen

12 mei 2014
Arina Breukelaar

Molen de Hoop weer in gebruik

25 januari 2016
Jeannette Beelen
Galerij

Hooikist

14 februari 2015
Gerhard Kwak
Video

Schaapscheerders maaltijd

07 augustus 2014
Gertjan Janssen

Het liefdeslaantje van Vorden

06 januari 2016
Ina Brethouwer

Alles voor de jeugd!

18 juni 2014
Joan van Buren
Video

Het kerkelijk gebruik van de doop

12 maart 2015
Anki Rijpma-Smit
Video

Mannen onder elkaar bij de barbier

21 april 2015
Jean van Rossum

Kaarsjes op Eerste Kerstdag

21 november 2014
Marianne Charbon

Hutspot met bruine bonen

20 februari 2015
Mevrouw van Eede