De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Staringavonden

15 juni 2015
Alma van der Schoot
Video

De dierentolk

27 mei 2015
Joke Bouwman
Video

Palingroken in een historische context

31 maart 2016
Paul Hoftijzer

Flipje hielp kinderen de winter door

29 juli 2014
Alexandra van Steen
Galerij

Volksfeest Winterswijk

12 november 2014
Merel Lindenhovius
Video

Doesburgse mosterdsoep

20 november 2014
Albert

Sociëteit Apeldoorn

18 juni 2014
Gerard Schurink

Beeldhouwen in Bredevoort

06 oktober 2015
Paul Hoftijzer

Chocoladefestival Hattem

24 februari 2015
Henderikus Cazemier
Video

Vroeg Carnaval in Nöttedarp

20 januari 2016
Clemens Elshoff
Video

De dikke boom

21 april 2015
Eric Borrias
VideoGalerij

De bouw van een midwinterhoorn

13 december 2014
Jan Beukhof

Radiozendmarkt

28 mei 2014
marijke buter
Galerij

Keizer schieten

29 september 2014
Marjon Sloetjes
Video

Eibertjesdag Nunspeet

09 oktober 2014
Bert Vlug

Jammarkt Neede

19 augustus 2014
Margreet Boot

Eén borreltje en dan wegwezen

06 november 2015
Gerhard Kwak
Video

Puttense boerendansers

09 september 2014
Peter Eggermont
Video

De witte juffer van Kernhem

16 september 2014
Peter