De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Bier kopen om te gooien bij Normaal

07 december 2015
Maria Te Stroet
Video

Schele Guurte

28 oktober 2014
Gery Groot Zwaaftink
VideoAudio

De spookpaarden

07 november 2014
Eric Borrias
Galerij

Ringsteken (rijden) in Loil

21 november 2014
Ap Dieker

Sneeuwpudding van Oma Kwak

08 januari 2016
Gerhard Kwak
VideoGalerij

Hanzedag Doesburg

19 juli 2014
Frieda Oosten
Galerij

Vlinderen in Apeldoorn

05 februari 2015
Wim de Boer
Audio

De kruisheer van de Nevelhorst

06 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink
Galerij

Veluwse schellars

29 januari 2015
Gerhard Kwak

Joodse gerechten in olie

14 december 2015
Paul Hoftijzer

Groene pannenkoeken

22 februari 2016
Karen

Drie generaties huisslachters

20 juni 2014
Piet van der Linden
Video

De dikke boom

21 april 2015
Eric Borrias

Eigen pan of papier mee naar de slager

20 april 2015
Gerhard Kwak

Maaien met de zeis

06 augustus 2014
Jan Reijnen
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer
Galerij

Keizer schieten

29 september 2014
Marjon Sloetjes