De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

VideoGalerij

Kastelenrit Vorden

26 september 2014
Willy Bogers
Video

Wereldlichtjesdag

01 december 2014
Lily Harting-Companjen

Diekhook in 't Lech

20 april 2015
Marloes Fleissner
Galerij

Een traditionele Achterhoekse bruiloft

21 oktober 2014
Harm en Mielke van Egmond

Flipje hielp kinderen de winter door

29 juli 2014
Alexandra van Steen
Video

Hanenkraai wedstrijd

30 oktober 2015
Dinant Rohaan

Slepen met Oud & Nieuw

11 mei 2014
Jette
Audio

De kruisheer van de Nevelhorst

06 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Carbidschieten rukt op naar de stad

28 december 2015
Ina Brethouwer
Video

Doesburgse mosterdsoep

20 november 2014
Albert

Kladdegat spookhond in Hattem

02 februari 2015
Albert ten Cate
Video

Welke balkenbrij lust u graag?

08 juni 2015
Annet Joosten
Galerij

Gatgraven

09 oktober 2014
Halbo Bosker
Galerij

Tik takken

05 juli 2015
Dick Jagtenberg

Achterhoekse Americana

02 februari 2016
Serge Epskamp

Liefde via het schrobgat

04 december 2015
Gerrit Kistemaker

Achterhoekse heufkeze

24 november 2015
Gerhard Kwak
Video

Lüdovicus en de Wodanseik

11 mei 2014
Mijngelderland

Het dorsen van graan met de vlegel

19 januari 2015
Theo Giesen