De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Ongel: de voorganger van frituurvet

13 januari 2016
Gerhard Kwak
Video

Ganzenhoeders in Gelselaar

29 mei 2015
Herman Wannink

Brood met worst

05 december 2014
Erna Bosch

Oogstfeest/proef lichtenvoorde

12 oktober 2015
Oogstfeest / Proef Lichtenvoorde

Touwtje springen met een net afgetrokken shirt

18 november 2015
Gavin van der Star
Galerij

De Koning van Huissen

17 juni 2014
Harry Berendsen
Video

Trouwen? Je ex krijgt een pop!

03 maart 2016
Gerrit Hettelaar
Video

De traditie van het eerste kievitsei

21 november 2014
Antoinette Thole

De kool en de geit

18 augustus 2014
Dini van der Velde

De Kleeftocht

20 mei 2014
Guido Lavalaye

Het worstenhoorntje

22 januari 2016
Gerhard Kwak
VideoGalerij

De kermis in Keijenborg

25 september 2014
S. Bergervoet

Koffie branden met de huisbrander

15 oktober 2015
Gerhard Kwak

Oude kleren aan naar een optreden van Normaal

20 februari 2015
André Oostindiën

Boerenkool met gort

03 februari 2015
Mevrouw van der Hoek

De Karbonadekoets

27 juni 2014
Jo Berendsen

Rode zakdoek

18 maart 2015
Gerhard Kwak
Video

Mei-avond

28 april 2015
Mieke Veken
AudioGalerij

De Funkenmarieke van de Braoiers Lauwe

08 februari 2015
Dorien van Kerkhof