De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Bräöderkes of knorhaantjes

05 augustus 2015
Gerhard Kwak
Audio

De schat van de Ravenhorst

20 februari 2015
Gery Groot Zwaaftink

Takkenzwaaien

06 augustus 2014
PR St. Sebastianus
Video

De dierentolk

27 mei 2015
Joke Bouwman
Video

Beleg en ontzet van Huissen

12 mei 2014
Jan Wannet

Zomerfeest Ugchelen

27 juli 2015
Margriet van der Doe
Video

Jan van Riemsdijk; liedjeszanger en dichter

02 november 2015
Ton van de Vosse

Handige ouders

29 juni 2015
Teunie

Sneeuwpudding van Oma Kwak

08 januari 2016
Gerhard Kwak

Belang en waarde van het KNIL

20 augustus 2014
Aarnout Mijling

De duivelspop op het paasvuur

30 maart 2015
Jan Wannet

Pikballen

19 november 2015
Gerhard Kwak
VideoAudio

De spookpaarden

07 november 2014
Eric Borrias
Video

Mei-avond

28 april 2015
Mieke Veken

Generaties lang vernoemd naar Opa

12 maart 2015
Gerdien van der Zee

Oud-Lunterse Dag

23 juni 2014
Albert Hendriksen
Galerij

Veluwse schellars

29 januari 2015
Gerhard Kwak

Kruudmoes

02 juni 2014
Gerry

Ridders van de Slof

10 februari 2015
Anja Scholten

Scheprecht van een molenaar

04 juli 2014
Sylvia van Hunnik