De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Kraomschudderswegge met gedicht

05 juni 2014
Marijke Jansen
Video

Tour Culinair de Liemers

02 juli 2014
Erna Kruitwagen-Hajenius

Vooraan staan bij Normaal door strontkleren en stoomprikker

15 juni 2015
Jan Greven alias brekken Gijs
Audio

De staaf van de smid

27 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Sociëteit Apeldoorn

18 juni 2014
Gerard Schurink

Sneeuwpudding van Oma Kwak

08 januari 2016
Gerhard Kwak
VideoGalerij

De Sint Maartenviering in Zaltbommel

07 november 2014
Henk Hermsen
Video

De Zeebeer

26 mei 2015
Bakker Rien
Video

Tielsche Kermiskoek

11 mei 2014
Magda van Ooijen
Video

De dierentolk

27 mei 2015
Joke Bouwman

Het maken van een “halster”

27 oktober 2015
Stichting Boerengoed Achterhoek
Video

Wasberrekoek

03 november 2014
Debby Peters

Zo ontstond 'Oldebroek'

28 juli 2014
Dini van der Velde

Arnhemse meisjes

30 december 2015
Paul Hoftijzer
Video

Kruudmoes bij de Apeldoornse Vierdaagse

03 juni 2014
Arjan Hoefakker

Fiedeltjesvleis van mijn oma

08 december 2015
Paul Hoftijzer

De boerenwagen op de roggebroodweging

19 augustus 2014
monique nijman

Kraamvrouwenkost

13 maart 2015
Gerhard Kwak