De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden veel gezinnen zich simpelweg niet veroorloven. Dankzij een gebruik bij de Veluwse bakkers kwam er in sommige gevallen echter wel een lekker plakje krentewegge of een stuk speculaas op tafel. Op Sinterklaasavond was het namelijk de gewoonte om te dobbelen in de bakkerij.

‘ Het dobbelen om een witte – of krentenbrood was een der grootste genoegens van het jaar’, zo kunnen we lezen in de Nieuwe Apeldoornsche Courant van 5 december 1951. Behalve om luxe broden (normaal gesproken at men in die dagen vooral roggebrood) kon men ook dobbelen om een stevige speculaaspop met amandelen, de zogenoemde vrijers en vrijsters. Tegen een vergoeding van een paar cent kon iedereen meedoen aan dit stukje volksvermaak.

De bakker als croupier

In de bakkerij rook het nog heerlijk naar versgebakken speculaas als de menigte zich verdrong rondom de bakkerstrog die fungeerde als dobbeltafel. In een diep etensbord werden een drietal dobbelstenen gegooid en de bakker zelf speelde zijn rol als croupier met verve. Dit alles bij de zachte verlichting van enkele snotneuzen, kleine olielampjes waar normaal gesproken de oven mee werd verlicht.

Langs de wanden of op een speciale Sint Nicolaastafel waren de lekkernijen uitgestald. Er werd gedobbeld tot de hele voorraad was weggespeeld en menig gezin die avond dus toch kon genieten van Sinterklaasavond. 

Dobbelen mocht niet meer, andere spelen wel

Helaas was het de overheid die aan dit relatief onschuldige spel een einde maakte. De bakkers lieten zich echter niet uit het veld slaan en vervingen het dobbelspel door andere spelen. Voortaan deed men een schijfschieten en sjoelen in de bakkerij met als inzet niet alleen wittebroden, krentenbroden en koekvrijers. Ook taarten, gebak, sigaren en sigaretten, chocolade enz. werden voortaan verloot.

De spelen in de bakkerij beperkten zich bovendien niet langer tot Sinterklaasavond: voortaan werd er al wekenlang van te voren ’s avonds gespeeld en plezier gemaakt in de bakkerij. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakte een einde aan dit gebruik.

Categories:: Feestdagen Veluwe Sinterklaas Brood en banket December

Meer verhalen

Bloemencorso Rekken

06 juli 2015
J. Roessink

Letterdoeken vertellen mijn leven

15 juni 2015
Willi Wilbrink

Takkenzwaaien

06 augustus 2014
PR St. Sebastianus
Video

Slepen van boeren gerij op oudejaarsavond

03 december 2015
Adri Nitrauw

In de ban van het Corsovirus

28 april 2015
Stichting Bloemencorso

Pikballen

19 november 2015
Gerhard Kwak
Audio

Het hijgende paard in de holle weg

14 maart 2015
Gery Groot Zwaaftink

Vooraan staan bij Normaal door strontkleren en stoomprikker

15 juni 2015
Jan Greven alias brekken Gijs

Gortepap met stroop

20 juli 2015
Lilian Schimmel

Genoemd naar de patroonheilige van de kerk

17 maart 2015
A.Wijnhoud-Freriks

Boerenkool met gort

03 februari 2015
Mevrouw van der Hoek

Stiefselavond

28 februari 2015
Gerry Klein Overmeen
Audio

De vloek van de kolk

22 september 2014
Ger Hofstee
Galerij

Olde Wievenbrood

29 juli 2015
Paul Hoftijzer

Spiegels bedekken bij overlijden

18 juni 2014
Marjan Heil